spis treści serwisu strona startowa Kontakt

Etylenodiamina

Etylenodiamina (może także występować w postaci dichlorowodorku etylenodiaminy) jest uczulaczem o niewielkim znaczeniu, ponieważ ryzyko zetknięcia z nią w życiu codziennym jest obecnie znikome. Etylenodiamina jest natomiast szeroko stosowana przemyśle chemicznym, między innymi w produkcji surfaktantów, emulgatorów i dyspergatorów. Może być dodawana do paliw i inhibitorów korozji. Szeroko stosowaną pochodną etylenodiaminy jest chelatujący środek EDTA. Etylenodiamina jest szeroko stosowanym prekursorem różnych polimerów, a także w syntezie środków ochrony roślin (fungicydów) oraz insektycydów. Etylenodiamina i jej pochodne mogą być stosowane jako utwardzacze w żywicach i powłokach epoksydowych, w galwanizacji, a w przemyśle tekstylnym jako związek wspomagający barwienie tkanin.

Etylenodiamina (dichlorowodorek etylenodiaminy) w lekach

W przeszłości etylenodiamina była stosowana jako składnik stabilizujący w lekach do stosowania miejscowego w postaci kremów. Jako substancja pomocnicza etylenodiamina była składnikiem aminofiliny. Aminofilina to obecnie niestosowany lek przeciwastmatyczny, który zawierał teofilinę i etylenodiaminę w stosunku 2:1, rolą etylenodiaminy w tej mieszaninie było zwiększenie rozpuszczalności i wchłaniania aktywnego leku - teofiliny. Etylenodiamina nie była i nie jest składnikiem leków w postaci maściowych. Wydaje się, że aktualnie na terenie Polski nie ma w obrocie leków zawierających etylenodiaminę. Pochodnymi etylenodiaminy (ryzyko reakcji krzyżowych) są niektóre leki przeciwhistaminowe pierwszej generacji - niestosowane już piperoksan, benodaina i tripelenamina, ale także nadal dostępne w Polsce antazolina i mepiramina (patrz niżej). Pochodnymi etylenodiaminy są także trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (m.in. amitryptylina, doksepina, klomipramina) oraz pochodne fenotiazyny - antyhistaminik pierwszej generacji prometazyna oraz lek antypsychotyczny chlorpromazyna (chlorowodorek chloropromazyny). Pochodną etylenodiaminy jest także chlorek metylotioniniowy (błękit metylenowy).

Przykładowe produkty lecznicze zawierające w przeszłości etylenodiaminę:

  • Mycolog krem (USA, obecnie nie zawiera już etylenodiaminy)
  • Kenacomb krem (USA)
  • Kenacort krem (USA)
  • Aminophyllinum tabletki (obecnie już w Polsce nie stosowane)

Leki pochodne etylenodiaminy (ryzyko reakcji krzyżowych) dostępne aktualnie w Polsce:

  • Amitriptylinum, tabletki (chlorowodorek amitryptyliny)
  • Anafranil, tabletki (klomipramina)
  • Anafranil SR, tabletki (klomipramina)
  • Diphergan, syrop (prometazyna)
  • Diphergan, drażetki (prometazyna)
  • Doxepin, kapsułki (doksepina)
  • Fenactil, krople doustne (chlorowodorek chloropromazyny)
  • Phenazolinum, roztwór do wstrzykiwań (Antazolini mesylas)
  • Polfergan, syrop (prometazyna)
  • Proveblue, roztwór do wstrzykiwań (chlorek metylotioniniowy)
  • Sinumedin, aerozol do nosa (maleinian mepiraminy + chlorowodorek fenylefryny)
  • Spersallerg, krople do oczu (Antazolini hydrochloridum + Tetryzolini hydrochloridum)

Uwaga: Powyższa lista nie jest kompletna i będzie uzupełniana w miarę pozyskiwania nowych informacji oraz wolnego czasu autora. Dlatego osoba uczulona na etylenodiaminę zawsze przed użyciem leku lub wyrobu medycznego powinna sprawdzić skład produktu i upewnić się, że nie zawiera uczulającego środka.

Etylenodiamina w kosmetykach

Etylenodiamina i jej liczne pochodne (kopolimery) mogą być dodawane do produktów kosmetycznych, jednak w kosmetykach i artykułach toaletowych aktualnie dostępnych na polskim rynku występuje bardzo rzadko.

Etylenodiamina i jej pochodne w nomenklaturze INCI*:

  • ETHYLENEDIAMINE
  • HYDROXYPROPYL ETHYLENEDIAMINE CARBOMER
  • ETHYLENEDIAMINE/METHYL ACRYLATE DENDRIMER
  • DIMER DILINOLEATE/ETHYLENEDIAMINE COPOLYMER ACETATE
  • DIMETHYLAMINE/ETHYLENEDIAMINE/EPICHLOROHYDRIN COPOLYMER
  • TETRAHYDROXYPROPYL ETHYLENEDIAMINE
  • TETRAHYDROXYETHYL ETHYLENEDIAMINE
  • ETHYLENEDIAMINE/STEARYL DIMER DILINOLEATE COPOLYMER
  • DILINOLEIC ACID/SEBACIC ACID/PIPERAZINE/ETHYLENEDIAMINE COPOLYMER
  • BIS-DIOCTADECYLAMIDE DIMER DILINOLEIC ACID/ETHYLENEDIAMINE COPOLYMER
  • HYDROXYDODECYL HYDROXYETHYL ETHYLENEDIAMINE/METHYL ACRYLATE DENDRIMER
  • BIS-HYDROGENATED TALLOW AMINE DILINOLEIC ACID/ETHYLENEDIAMINE COPOLYMER
  • TETRAHYDROXYPROPYL ETHYLENEDIAMINE DIOLEATE
  • METHYLCARBOXYPYRROLIDONYL ETHYLENEDIAMINE/METHYL ACRYLATE DENDRIMER
  • TRISODIUM ETHYLENEDIAMINE DISUCCINATE
  • 1,6-HDI/POLYVINYL ALCOHOL/ETHYLENEDIAMINE CROSSPOLYMER
  • ETHYLENE BIS-HYDROXYSTEARAMIDE
  • BIS(ETHOXYSALICYLIDENE)ETHYLENEDIAMINE MANGANESE ACETATE
  • SODIUM LAUROYL ETHYLENEDIAMINE TRIACETATE
  • LAUROYL ETHYLENEDIAMINE TRIACETIC ACID
  • DILINOLEIC ACID/ETHYLENEDIAMINE COPOLYMER
  • PENTASODIUM ETHYLENEDIAMINE TETRAMETHYLENE PHOSPHONATE
  • ETHYLENEDIAMINE/DIMER TALLATE COPOLYMER BIS-HYDROGENATED TALLOW AMIDE
  • ETHYLENEDIAMINE/HYDROGENATED DIMER DILINOLEATE COPOLYMER BIS-DI-C14-18 ALKYL AMIDE
  • POLYAMIDE-3
  • POLYAMIDE-4
  • POLYAMIDE-7
  • POLYAMIDE-8
  • POLYURETHANE-32
  • POLYURETHANE-35
  • POLYURETHANE-34
  • POLYURETHANE-58
  • POLYURETHANE-60
  • POLYURETHANE-61
  • POLYURETHANE-63
  • POLYURETHANE-99
  • POLYURETHANE CROSSPOLYMER-1

*INCI: International Nomenclature of Cosmetic Ingredients - ujednolicone, międzynarodowe nazwy składników kosmetyków.

Synonimy oraz nazwy w innych językach

Etylenodiamina; dichlorowodorek etylenodiaminy; dwuchlorowodorek etylenodiaminy; ethylenediamine; ethylenediamine dihydrochloride; ethylenediamine hydrochloride; chlor-ethamine; 1,2-diaminoethane dihydrochloride; 1,2-ethanediamine dihydrochloride; 1,2-diaminoethane dihydrochloride; 1,2-ethanediamine, dihydrochloride ccris 8579; chlor-ethamine dimethylenediamine dihydrochloride; dimethylenediamine diydrochloride; ethylenediammonium chloride; hydroxypropyl ethylenediamine carbomer; ethylenediamine/methyl acrylate dendrimer; dimer dilinoleate/ethylenediamine copolymer acetate; dimethylamine/ethylenediamine/epichlorohydrin copolymer; tetrahydroxypropyl ethylenediamine; tetrahydroxyethyl ethylenediamine; ethylenediamine/stearyl dimer dilinoleate copolymer; dilinoleic acid/sebacic acid/piperazine/ethylenediamine copolymer; bis-dioctadecylamide dimer dilinoleic acid/ethylenediamine copolymer; hydroxydodecyl hydroxyethyl ethylenediamine/methyl acrylate dendrimer; bis-hydrogenated tallow amine dilinoleic acid/ethylenediamine copolymer; tetrahydroxypropyl ethylenediamine dioleate; methylcarboxypyrrolidonyl ethylenediamine/methyl acrylate dendrimer; trisodium ethylenediamine disuccinate; 1,6-HDI/polyvinyl alcohol/ethylenediamine crosspolymer; ethylene bis-hydroxystearamide; bis(ethoxysalicylidene)ethylenediamine manganese acetate; sodium lauroyl ethylenediamine triacetate; lauroyl ethylenediamine triacetic acid; dilinoleic acid/ethylenediamine copolymer; pentasodium ethylenediamine tetramethylene phosphonate; ethylenediamine/dimer tallate copolymer bis-hydrogenated tallow amide; ethylenediamine/hydrogenated dimer dilinoleate copolymer; bis-di-c14-18 alkyl amide; polyamide-3; polyamide-4; polyamide-7; polyamide-8; polyurethane-32; polyurethane-35; polyurethane-34; polyurethane-58; polyurethane-60; polyurethane-61; polyurethane-63; polyurethane-99; polyurethane crosspolymer-1; CAS# 107-15-3; EC# 203-468-6; EINECS# 206-369-6.

Częstość alergii na etylenodiaminę

1,29% spośród 30 629 włoskich pacjentów zakwalifikowanych do testów płatkowych w latach 1996 - 2021, istotny spadek uczuleń w tym okresie [1].

Objawy kliniczne alergii na etylenodiaminę

  • Alergiczny wyprysk kontaktowy w miejscu narażenia
  • Zmiany przypominające rumień wielopostaciowy
  • Systemowa reaktywacja alergicznego wyprysku kontaktowego (po doustnym podaniu aminofiliny)

Substancja testowa

Dwuchlorowodorek etylenodiaminy 1% waz. (Chemotechnique Diagnostics, nr kat. E-005)

Reakcje krzyżowe i współuczulenia

  • EDTA
  • antazolina
  • prometazyna

Reakcja krzyżowa to reakcja alergiczna na substancje o budowie chemicznej zbliżonej do substancji pierwotnie uczulającej. Współuczulenie to potwierdzone epidemiologiczne częstsze jednoczesne występowanie alergii na określone substancje mimo braku dostrzegalnych podobieństw w ich strukturze chemicznej. Reakcje krzyżowe i współuczulenia nie występują u każdego uczulonego, jednak takie ryzyko zawsze należy brać pod uwagę.

Autor opisu: Profesor dr hab. med. Radosław Śpiewak, specjalista dermatolog i alergolog

uczulacze od A do Z

Śledź nas na Facebooku:

facebook

Jak do nas dojechać:

dojazd

Uwaga! Ten serwis nie zastępuje porady lekarskiej, korzystasz z niego wyłącznie na własną odpowiedzialność. Autor dołożył wszelkich starań, aby informacje zawarte na tej stronie były rzetelne i aktualne, jednak wyklucza odpowiedzialność za ewentualne szkody wynikające z ewentualnych błędów. Każda istotna informacja powinna być weryfikowana w innych niezależnych źródłach fachowych.
Wszelkie prawa zastrzeżone. Autor niniejszego dzieła udziela osobom fizycznym zgody na nieodpłatne korzystanie z niego wyłącznie w celach niekomercyjnych. Wszelkie inne zastosowania wymagają pisemnej zgody autora. Kopiowanie zabronione!
© Radosław Śpiewak All rights reserved. Document created: 10 December 2025, updated: 11 December 2025.

sprawdz

 

polecamy