Cyna

Cyna (symbol chemiczny: Sn) jest powszechnie używanym miękkim metalem nieszlachetnym, stosowanym między innymi w lutowaniu oraz cynowaniu powierzchni przedmiotów metalowych, w tym puszek (konserwy). Chlorek cyny znajduje zastosowanie w syntezie związków organicznych, wykrywaniu rtęci, złota, platyny i palladu, a także w srebrzeniu luster. Chlorek i szczawian cyny są używane jako katalizatory w syntezie związków organicznych, m.in. w reakcjach estryfikacji. Związki cyny stosowane są jako składniki kosmetyków oraz dodatki spożywcze.

Cyna w kosmetykach

Nazwy związków cyny wg INCI*:

• TIN
• TIN OXIDE
• STANNOUS CHLORIDE
• STANNOUS FLUORIDE
• SODIUM STANNATE
• STANNOUS PYROPHOSPHATE
• CI 77400
• CI 77861
• CI 77864

*INCI: International Nomenclature of Cosmetic Ingredients - ujednolicone, międzynarodowe nazwy składników kosmetyków. Informacje o składzie podawane są na opakowaniach kosmetyków według nomenklatury INCI. CI (Color Index) to numer nadawany barwnikom, który może być wykorzystywany zamiast nazw chemicznych w opisie składu kosmetyków.

Cyna: Możliwe zastosowania w kosmetykach:

• Cyna metaliczna, Sn (INCI: Tin) może być dodawana do kosmetyków jako surfaktant i środek czyszczący.
• Chlorek cyny (II), SnO (INCI: Stannous chloride) jest stosowany w kosmetykach jako substancja redukująca. Chociaż chlorek cyny z reguły ma w kosmetykach inne przeznaczenie, nadano mu również numer w wykazie pigmentów (color index, CI) i na wykazie składników kosmetyku może być ukryty pod numerem CI 77864.
• Tlenek cyny (IV), SnO₂ (INCI: Tin oxide) stosowany jest jako substancja nadająca kosmetykom pożądane właściwości fizyczne (lepkość, gęstość, zmętnienie). W kosmetykach kolorowych, takich jak cienie do powiek, kredki do oczu i eyelinery, tlenek cyny pełni również rolę pigmentu (składnika zmętniającego) i na wykazie składników kosmetyku może być ukryty pod numerem CI 77861.
• Cynian sodu, Na₂SnO₃ (INCI: Sodium stannate), synonimy: heksahydroksycynian (IV) sodu, sześciohydroksynian sodu; cynian (IV) sodu; heksawodorotlenek disodowo-cynowy, stosowany jest w kosmetykach jako składnik chroniący przed fotodegradacją oraz regulujący lepkość produktów.
• Difluorek cyny (II), SnF₂ (INCI: Stannous fluoride) jest składnikiem wielu past do zębów z fluorem.
• Pirofosforan cyny, O₇P₂Sn₂ (INCI: Stannous pyrophosphate) zapobiega powstawaniu płytki nazębnej oraz ma działanie kojące, dlatego bywa dodawany do produktów do higieny jamy ustnej.
• Proszek brązu (CI 77400) to drobno sproszkowany stop miedzi i cynku z niewielkimi domieszkami glinu (aluminium) lub cyny.

We własnej analizie deklarowanego składu kosmetyków sprzedawanych w Krakowie w latach 2012-2026^[12], ogółem 2,4% produktów zawierało związki cyny. Obecność cyny najczęściej deklarowano w kosmetykach do twarzy przeznaczonych do pozostawienia na skórze (leave-on), takich jak produkty kolorowe do ust (41,7%), kremy CC (13,3%), produkty do pielęgnacji okolic oczu (10,0%), podkłady do twarzy (8,0%), kremy BB (6,2%), kremy do twarzy (4,4%), kosmetyki do cery naczyniowej (4,0%) oraz produkty do twarzy z witaminą C (2,7%). Spośród produktów do ciała, cynę zawierały produkty perfumowane dla dzieci (8,4%), samoopalacze (6,2%) oraz balsamy do ciała (3,0%). Tlenek cyny zawierało 6,5% lakierów do paznokci. Cynian sodu był obecny w 38,0% farb do włosów.

Cyna w żywności

Chlorek cyny jest stosowany jako dodatek spożywczy E512 - stabilizator koloru w przetworach owocowych i warzywnych. Aktualnie na terenie Unii Europejskiej stosowany jest jedynie w konserwach białych szparagów^[13]. Jeden ze znanych polskich szefów kuchni na swoim blogu^[14] zachwalał walory zdrowotne i smakowe chlorku cyny co wskazuje, że chlorek cyny może być dodawany do potraw serwowanych w restauracjach.

Cyna w stomatologii

Cyna może być składnikiem stopów dentystycznych i amalgamatów (tzw. "srebrne plomby").

Cyna w lekach

Chlorek cyny jest składnikiem zestawów do sporządzania preparatów radiofarmaceutycznych:

• LeukoScan
• Maasol
• Nanocoll
• NanoScan
• NeoSpect 47
• PoltechColloid
• PoltechDTPA
• PoltechRBC
• Scintimun
• Technescan PYP
• Technescan LyoMAA
• ^99mTc-Tektrotyd

Cyna w odzieży

Chlorek cyny jest stosowany w przemyśle włókienniczym jako utrwalacz barwników (środek wiążący barwnik z tkaniną).

Objawy alergii na cynę

Cyna może powodować alergiczny wyprysk kontaktowy. Ze względu na częste występowanie w pastach do zębów może powodować zapalenie czerwieni wargowej oraz zmiany w obrębie błony śluzowej jamy ustnej o typie liszaja płaskiego. Spożywana jako dodatek spożywczy E512 może prowokować systemową reaktywację alergicznego wyprysku kontaktowego.

Większość opisanych przypadków alergii na cynę była prowokowana przez pasty do zębów^[3,4,5,6] i amalgamaty^[7,8], jednak opisano także przypadki zawodowego wyprysku na cynę, w tym wyprysku powietrznopochodnego na opary lutu cynowego^[9,10,11].

Częstość alergii na cynę

• 0,3% północnoamerykańskich pacjentów testowanych serią metali^[1]
• 4,0% północnoamerykańskich pacjentów ortopedycznych skierowanych na testy płatkowe z metalami^[2]
• 8,2% duńskich pacjentów uczulonych na nikiel (testy wykonane płytką cynową)^[3]

Substancje testowe:

• Chlorek cyny 1% waz. (Chemotechnique Diagnostics, nr kat. S-013)
• Szczawian cyny 1% waz. (Chemotechnique Diagnostics, nr kat. S-014)
• Cyna 50% waz. (Chemotechnique Diagnostics, nr kat. T-008)

Synonimy oraz nazwy w innych językach

Tin; Tin (II) Oxalate; Stannous oxalate; Stannous pyrophosphate; Oxalic Acid; Tin (II) Salt; Tin dioxide; Tin oxide; CI 77861 (tin oxide); Zinndioxid; Tin chloride; CI 77864; Stannous chloride; Stannochlor; Tin dichloride; Tin(II)Chloride; Stannous Fluoride; Tin protochlorid; Dichlorostannate; CAS# 7440-31-5; CAS# 18282-10-5; CAS# 7783-47-3; CAS# 7772-99-8; CAS# 12058-66-1; CAS# 15578-26-4; EC# 231-141-8; EC# 242-159-0; EC# 231-999-3; EC# 231-868-0; EC# 235-030-5; EC# 239-635-5.

Autor opisu: Profesor dr hab. med. Radosław Śpiewak, specjalista dermatolog i alergolog

Śledź nas na Facebooku:

Jak do nas dojechać:

Uwaga! Ten serwis nie zastępuje porady lekarskiej, korzystasz z niego wyłącznie na własną odpowiedzialność. Autor dołożył wszelkich starań, aby informacje zawarte na tej stronie były rzetelne i aktualne, jednak wyklucza odpowiedzialność za ewentualne szkody wynikające z ewentualnych błędów. Każda istotna informacja powinna być weryfikowana w innych niezależnych źródłach fachowych.
Wszelkie prawa zastrzeżone. Autor niniejszego dzieła udziela osobom fizycznym zgody na nieodpłatne korzystanie z niego wyłącznie w celach niekomercyjnych. Wszelkie inne zastosowania wymagają pisemnej zgody autora. Kopiowanie zabronione!
© Radosław Śpiewak All rights reserved. Document created: 30 July 2006, updated: 15 February 2026.